Calel Perechodnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii.

Calel Perechodnik - urodzony w 1916 roku, zginął w 1944 roku, pochodzący z Otwocka żydowski policjant, współodpowiedzialny za śmierć własnej żony Chany Nusfeld i córki Athalie. Napisał głośną książkę Czy ja jestem mordercą?, na podstawie której powstał słynny spektakl teatralny Komuna Otwock.

[Edytuj]

Życie

Przed wojną Perechodnik ukończył Miejskie Koedukacyjne Gimnazjum w Otwocku a następnie studia we Francji - uzyskał tytuł inżyniera agronoma.

W młodości był członkiem Bejtaru, czyli Stowarzyszenia Młodzieży Żydowskiej, paramilitarnej organizacji wzorowanej na „Strzelcu” i Legionach Piłsudskiego, uważał się za polskiego patriotę.

Był człowiekiem majętnym, współwłaścicielem kina (wraz z żoną) i składu budowlanego (wraz z wujem).

We wrześniu 1939 wrócił do Otwocka, gdzie rok później, w sierpniu, urodziła się jego córka Athalie. Kilka miesięcy później Perechodnik został funkcjonariuszem żydowskiej policji Ghetto Polizei podległej Niemcom.

19 sierpnia 1942 roku, w dniu ostatecznej likwidacji getta w Otwocku, odprowadził swoją żonę i córeczkę na plac przydworcowy, skąd odchodziły transporty do Treblinki. Na jego usprawiedliwienie podaje się, że miał zapewnienie, że dzięki temu nie zostaną wysiedlone. Później, wraz z innymi żydowskimi policjantami, odpowiedzialny był za wyłapywanie i prowadzenie na śmierć swoich rodaków. Żona i córka Perechodnika został zamordowane w obozie.

Dwa lata później zginął sam Calel Perechodnik. Początkowo tułał się po podwarszawskich gettach, był w obozie dla żydowskich robotników, wreszcie przez długie miesiące ukrywał się w Warszawie u Polki, imieniem Hela, przechowującej kilkoro żydów (w tym matkę Perechodnika). Tam spisał swoją historię.

Zatytułował ją Czy ja jestem mordercą?. Określił ją mianem przedśmiertnej spowiedzi wydanej w hołdzie swojej żonie.

[Edytuj]

Śmierć

Nie są jasne okoliczności śmierci Perechodnika. Według jednej wersji zginął jesienią 1944 roku w niejasnych okolicznościach już po Powstaniu Warszawskim. Prawdopodobnie został zabity przez plądrujących ruiny miasta. Wedug innej został spalony jeszcze w czasie Powstania Warszawskiego w jednej z piwnic.

[Edytuj]

Twórczość

Jego książka Czy ja jestem Mordercą? została wydana w 1993 przez wydawnictwo Karta.

Z wstępu do książki Calela Perechodnika

" Jest 7 maja 1943. Ja, inżynier agronom Calek Perechodnik, przedstawiam sobą typ przeciętnego inteligentnego Zyda, postaram sie opisać dzieje mojej rodziny podczas okupacji niemieckiej. Nie jest to praca literacka, nie mam bowiem ani zdolności, ani aspiracji w tym kierunku. Nie jest to też historia żydostwa polskiego. Jest to pamiętnik Żyda i jego żydowskiej rodziny. Właściwie jest to spowiedź z mego żywota, spowiedź szczera i prawdziwa. Niestety, w rozgrzeszenie boskie nie wierzę, a z ludzi tylko jedna żona moja mogłaby - choć nie powinna - mnie rozgrzeszyć. Ona jednak nie żyje. Zgineła wskutek wandalizmu niemieckiego, a w znacznym stopniu wskutek mojej lekkomyslności. Proszę więc traktować ten pamiętnik jako spowiedź przedśmiertną. Nie łudze się, bowiem wcześniej czy później i ja podzielę los wszystkich Zydów z całej Polski. Zaprowadzą mnie pewnego pieknego dnia na pole, każa wykopac grób - dla siebie samego, rozebrac się, położyć do środka i zgine szybko śmiercią od kuli rewolwerowej. Ziemia zostanie wyrównana, a rolnik ją zaorze i zasieje na tym miejscu zyto czy pszenicę. Tyle juz egzekucji widziałem, że wystarczy mi przymknąc oczy, żeby zobaczyć szczegóły własnej śmierci. Nie proszę o rozgrzeszenie; gdybym wierzył w Boga, Raj, Piekło, w nagrodę czy kare pośmiertną, w ogóle bym nie pisał. Wystarczyłaby mi świadomość, że wszyscy Niemcy będa po śmierci smażyć się w piekle. Ale niestety, modlic się - nie umiem, wierzyć - nie wierzę! Toteż proszę cały świat demokratyczny, Anglików, Amerykanów, Rosjan, Zydów palestyńskich, by pomścili nasze kobiety i dzieci żwycem spoalone w Treblinkach. My-Zydzi mężczyźni, nie jesteśmy warci tego, by nas mścić!"

Calel Perechodnik

[Edytuj]

Spektakl Perechodnik/Bauman

Spektakl Perechodnik/Bauman powstaje z równoległego cztania wspomnień Perechodnika i dzieła Nowoczesność i zagłada wybitnego poznańskiego socjologa, profesora uniwersytetu z Leeds, Zygmunta Baumana.

Przedstawienie zostało nagrodzone w kwietniu br. podczas 40. Ogólnopolskiego Przeglądu Teatrów Małych Form „Kontrapunkt 2005” w Szczecinie. Otwoccy artyści otrzymali Nagrodę Ministra Kultury za najlepszy spektakl.

Komuna Otwock o spektaklu:

"Perechodnik w czasie wojny był żydowskim policjantem w otwockim gettcie. W dniu likwidacji getta odprowadził żonę i dziecko na plac straceń. Bauman swoje rozważania kończy stwierdzeniem, że większość ludzi w sytuacji, kiedy nie ma dobrego wyboru, rezygnuje z moralnego obowiązku na rzecz własnego interesu i ocalenia.

Komuna Otwock w swoim spektaklu łączy oba te wątki. Ale naszym celem nie jest przypomnienie Holokaustu. Jest to przewrotna pochwała obecnego czasu. Za to, że nie musimy stawać wobec nieludzkich wyborów. Za to, że wojna toczy się o kilkaset kilometrów stąd.

Spektakl ma odebrać złudzenia, że historia zmierza ku dobrym rozwiązaniom. Zawsze stoimy na skraju upadku. Małe zbrodnie, codzienne oszustwa i umiarkowany wyzysk - to najlepsze, co zdarza się ludzkości."

[Edytuj]