Stefan Jaracz
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii.
Stefan Jaracz - urodził się 24 grudnia 1883 r. w Żukowicach Starych pod Tarnowem. Aktor, dyrektor teatru "Ateneum", pisarz, publicysta. Ostatnie lata życia spędził w Otwocku. Zmarł 11 sierpnia 1945 roku w otwockim sanatorium.
Spis treści |
Rodzina Stefana Jaracza
Stefan Jaracz urodził się w rodzinie chłopskiej. Jego ojciec Jan był nauczycielem w wiejskiej szkole, zdradzał jednak zainteresowania teatralne. Organizował w szkole różne przedstawienia. Młodszy brat Stefana Józef Jaracz był również aktorem, znanym pod pseudonimem artystycznym Józef Poremba.
Edukacja
Stefan Jaracz chodził do szkoły powszechnej we wsi Krzyż, która obecnie jest dzielnicą Tarnowa. Jego ojciec był w niej nauczycielem. Następnie uczęszczał do Gimnazjum im. K. Brodzińskiego w Tarnowie. W trakcie nauki organizował pryedstawienia teatralne. Został usunięty z gimnazjum za przynależność do młodzieżowej organizacji patriotyczno-radykalnej "Promieniści" oraz za wygłoszenie buntowniczego przemówienia nad grobem kolegi. Maturę zdał w Bochni a uzupełniał w Krakowie. W 1903 r. Stefan Jaracz zapisał się na Wydział Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, wkrótce zmienił go na wydział Historii Literatury i Sztuki. Utrzymywał się dzięki pracy na stanowisko korektora w gazecie "Naprzód". Tam też opublikował swój pierwszy wiersz.
Aktorstwo
W maju 1904 r. zdecydował, że zostanie aktorem. Porzucił studia i po amatorskich występach w Szczawnicy jesienią dostał się do krakowskiego Teatru Ludowego. Od 1907 roku występował w teatrze w Poznaniu (1907), później służył w wojsku, a po odbyciu służby wojskowej (67 pułk piechoty cesarsko-królewskiej w Tarnowie), grał w Teatrze Młodym w Łodzi i w Teatrze Polskim w Warszawie. Po wybuchu I wojny światowej jako obywatel austriacki, został ewakuowany przez Rosjan do Moskwy. Tam występował w Teatrze Polskim, w latach 1916 - 1918 współpracował w Kijowie z Juliuszem Osterwą w Teatrze Polskim i Nowym Teatrze Polskim, następnie stworzyli tzw. grupę Reduty. Po wojnie powrócił do Warszawy. Był już wybitnym aktorem i cenioną osobowością artystyczną. Od 1921 roku występował w grupie Reduty i w Teatrze Narodowym w Warszawie oraz gościnnie w łodzi i Poznaniu. Przez dwa lata od 1928 roku, podróżował po kraju z gościnnymi występami. Dzięki temu uzyskał fundusze na własny teatr, który mieścił się w tzw. sali Ateneum. Stad nazwa teatru Ataneum im. Stefana Jaracza. Jego teatr działał z krótką przerwą w latach 1933-34 aż do wybuchu II Wojny Światowej. Stefan Jaracz zagrał ponad 300 ról w teatrach, nakręcił 26 filmów oray zainicjował powstanie teatru radiowego.
Podczas niemieckiej okupacji
1 kwietnia 1941 r. Stefan Jaracz został aresztowany przez gestapo i wywieziony do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Po sześciu tygodniach został zwolniony ze względu na zły stan zdrowia. Chorował na gruźlicę gardła, poza tym częściowo stracił słuch, wskutek uderzenia przez oficera gestapo.
Ostatnie lata w Otwocku
W związku z chrobą, Stefan Jaracz ostatnie lata życia spędził w sanatorium Otwocku. Uczestniczył tu w pracach konspiracyjnej "Tajnej Rady Teatralnej". W 1944 roku próbował wznowić karierę, ale nie pozwolił mu na to stan zdrowia. Wrócił do Otwocka i skoncentrował się na pisaniu o teatrze. Stefan Jaracz zmarł 11 sierpnia 1945 r. w Otwocku, pochowany został w Warszawie.
Pamięć o Jaraczu
Otwocki teatr nosi imię Stefana Jaracza.
